BIURO
RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH
RPO-474494-VI/04/MC
Zespół Prawa Gospodarczego
Danin Publicznych
i Ochrony Praw Konsumenta




Szanowna Pani

Działając z upoważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich oraz odpowiadając na Pani pismo z dnia 10.05.2004 r. – w sprawie opłat abonamentowych – uprzejmie wyjaśniam co nastepuje.

Rzecznik Praw Obywatelskich w dniu 07.01.2004 r. zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego – nie zaś jak Pani podaje do Trybunału Stanu – przepisy ustawy z dnia 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2001 r. Nr 101, poz. 1114) w zakresie w jakim upoważniają Krajową Radę Radiofonii i Telewizji do określania opłat abonamentowych. Jednakże Rzecznik Praw Obywatelskich we wniosku do TK nie kwestionuje zasadności pobierania tejże opłaty lecz uprawnienie KRRiT do jej nakładania w drodze rozporządzenia.

W ocenie Rzecznika opłata abonamentowa charakteryzuje się cechami właściwymi dla podatków, bowiem ma charakter bezzwrotny oraz jej konstrukcja nie jest w żaden sposób związana z jakimkolwiek wzajemnym świadczeniem ze strony państwa. Ponadto Rzecznik stoi na stanowisku, że wpływy z opłat abonamentowych są dochodami publicznymi w rozumienie art. 3 ust. 2 pkt l ustawy z dnia 26.11.1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 217 Konstytucji, nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku, następuje w drodze ustawy. Oznacza to, że wszystkie istotne elementy stosunku daninowego powinny być uregulowane bezpośrednio w ustawie, natomiast do unormowania w drodze rozporządzenia mogą zostać przekazane tylko te sprawy, które nie mają istotnego znaczenia dla konstrukcji danej daniny.

Wymogów tych, zdaniem Rzecznika, nie spełnia art. 48 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji. Wprawdzie ustawa określa zakres podmiotowy i przedmiotom stosunku daninowego, jednak pozostałe elementy tego siosunku nie zostały określone w ustawie. Upoważnienie zawarte w art 48 ust. 3 usiawy o radiofonii i telewizji nie spełnia także wymogów art. 92 ust. l Konstytucji RP, przybiera bowiem postać upoważnienia blankietowego.

O charakterze opłaty abonamentowej wypowie się Trybunał Konstytucyjny. W chwili obecnej Rzecznik oczekuje wyznaczenia terminu rozprawy.